DoodGewoon

‘De nieuwste film van de makers van The Matrix trilogie’: u hebt vast al zoiets gehoord wanneer het ging over V for Vendetta. Op het eerste zicht lijkt dit wijdverspreid zinnetje niet echt een gepaste keuze bij de film: de broers Wachowski regisseerden de film niet eigenhandig (dat lieten ze over aan hun voormalig regieassistent James McTeigue), noch creëerden ze het verhaal zelf (ze baseerden zich op de gelijknamige comic novel van Alan Moore en David Lloyd). Wel stonden ze in voor de productie en het scenario.

Maar het feit dat ze hun namen op zo een grote schaal gebruikten, is misschien wel een typische Wachowski move. Immers, ze weten hoe ze een groot publiek moeten bereiken. En ook al was dit commercieel gezien vast òòk een goede zet, uit de vragen die hun films bij het publiek uitlokken valt bezwaarlijk af te leiden dat ze voor het makkelijke geld gaan. Wie discussieerde ten tijde van The Matrix niet over de Morpheus’ vraag: ‘What will it be: the blue pill or the red pill?’

Het feit dat The Matrix enkele belangrijke filosofische vragen kon stellen aan tientallen miljoenen mensen, was echter niet gelukt zonder de fantastische actiescènes en de mythische personages, zonder bullet-time en Keanu. En dat wisten de Wachowski’s vast wel. Want als het filmduo iets begrepen heeft, is het wel het feit dat elke boodschap zijn verpakking nodig heeft. En het is vooral dit dat The Matrix met V for Vendetta gemeen heeft. Meer nog: deze keer lijken ze het typisch menselijke volggedrag (‘ja! ik wil die nieuwe film zien van de makers van The Matrix’) te gebruiken om mensen de boodschap te geven: ‘je mòet niet alles volgen wat je hoort of ziet’. Het is als iemand slaan om te zeggen dat geweld niet deugt.

V, het gemaskerde hoofdpersonage, is een terrorist van de betere soort: een vrijheidsstrijder, een rebel in een fascistische maatschappij onder het heerschap van chancellor Adam Sutler (John Hurt). Hij komt in contact met Evey (Natalie Portman), een jonge vrouw met enkele motieven om mee te werken met V. Wat hierop volgt, is een sneltrein van een verhaal waarvan de verhouding tussen de twee de motor is. Het mooie hieraan, is dat alle personages voorgesteld worden als mensen met een eigen karakter, met een eigen logica (enkel spijtig van de hoge evil-factor van John Hurts personage).

Wat op het eerste zicht misschien een vrij typische blockbuster lijkt (de trailer geeft alleszins een afgeplat beeld van de film), blijkt achteraf het tegenovergestelde. Dit is een film die vragen stelt in plaats van antwoorden bevestigt. Daar waar The Matrix vraagtekens zetten bij mentale vrijheid (‘there is no spoon’, weet je nog), doet V for Vendetta dat met macht en controle. En deze vragen zijn net even moeilijk als belangrijk te stellen in tijden van publieke angstinductie. Maar zoals iemand onlangs zei ‘Bush is the best thing that happened to Hollywood’. En zo is het ook met V for Vendetta: een film niet enkel over rebellie, maar ook een rebelse film.

Het woord ‘moraal’, dat sinds de ver-Disney-sering van de cinema een vuil nasmaakje gekregen heeft, vindt hier echter zijn antigif: wanneer je uit de donkere zaal komt, schrik je van je eigen drang een gebouw op te blazen.

Het is dan ook vreemd dat deze film niet meer oproer heeft veroorzaakt. Waarom Passion of the Christ een wereldschokkende polemiek tot gevolg had, was niemand heel erg duidelijk. Net zoals het onduidelijk is waarom een film waarin het Britse parlement opgeblazen wordt geen heftigere reacties oplevert. Een grotere controverse zou mooi zijn, want deze film heeft alles om zichzelf te verdedigen. Zoals producent Joel Silver zei: ‘Terrorisme is geen thema van de film. Dit is fictie’. En inderdaad: het bleek een goed idee om iets te zeggen over terrorisme in een film die zich afspeelt in een vage toekomst. Zoals Evey op een bepaald moment haar vader citeert: ‘Actors can use lies to tell the truth’. Zelden zo genoten van een leugen.